สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรพื้นที่แนวชายแดนไทย – ลาว บริเวณดอยคำยอดห้วยน้ำลาว บ้านเย้าหนองห้า ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา เมื่อวันที่ ๒๘ มกราคม ๒๕๔๕ ทรงพบว่าพื้นที่บริเวณดังหล่าวถูกบุกรุกแผ้วถางป่าเป็นบริเวณกว้าง
บางส่วนของพื้นที่มีการปลูกพืชเสพติด ประกอบกับมีปัญหา ด้านความมั่นคงตามแนวชายแดน และมีราษฎรไทยภูเขาเผ่าต่าง ๆ เคยถวายฎีกา ขอพระราชทานที่ดินทำกินเป็นจำนวนมาก สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ จึงพระราชทานพระราชดำริ ให้ราษฎรเหล่านั้นเข้ามาช่วยฟื้นฟูสภาพป่า เพื่ออนุรักษ์ต้นน้ำลำธารยอดห้วยน้ำลาว ห้วยเกี๋ยงกวย ห้วยต้มหง และลำน้ำญวน
โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่บ้านหนองห้า เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ มีสมาชิกเป็นชาวไทยภูเขาเผ่าเย้า อาข่า มูเซอ และกะเหรี่ยง จำนวน ๒๐ ครอบครัว ได้รับจัดสรรที่ดินครอบครัวละ ๓ ไร่ ให้ทำการเกษตรแบบผสมผสาน และจัดพื้นที่ทำกินแปลรวม ๕๐๐ ไร่ เพื่อเป็นแหล่งผลิตอาหาร อบรมราษฎรให้ปลูกพืชโดยไม่ใช้สารเคมี สอนให้รู้จักอนุรักษ์ธรรมชาติให้ “ คนเป็นผู้พิทักษ์รักษาป่า ป่าให้ความร่มเย็น และเป็นแหล่งผลิตอาหารของคน” ตลอดจนส่งเสริมให้ราษฎรได้ฝึกงานศิลปาชีพที่ตนถนัดด้วย
